Onlangs kreeg ik een mailtje van één van mijn lezers.
Zijn vraag was of hij wel genoeg aquariumverlichting gebruikte. Uit zijn watt per liter berekening bleek namelijk dat hij vrij laag zat met zijn licht.
Mijn advies? Je hebt zeker voldoende licht voor gezonde plantengroei. En verban die watt per liter regel ;-)
Bij de “Watt per liter” regel tel je de wattages van je lampen op en die deel je dan door de hoeveelheid liters van je bak.
Stel: je hebt een aquarium van ongeveer 100 liter met daarop 2x 24w T5-lampen. Dan kom je op een watt/liter van 0,48 uit (100 liter gedeeld door 48 watt).
Diezelfde regel stelt dat:
Met de bovenste bak zou je dus gemakkelijke tot medium planten kunnen groeien.
Eenvoudig, toch?
Helaas te mooi om waar te zijn!
Om je een voorbeeld te geven.
Stel je hebt twee identieke open aquaria. Beide zijn 40cm hoog, bevatten zo’n 100 liter water en hebben 2x 24w T5-lampen. Maar bij aquarium A hang je de verlichting 20cm hoger dan bij Aquarium B.
Beide bakken hebben dan evenveel wattage per liter, maar in realiteit zal aquarium A minder lichtsterkte hebben dan aquarium B. Waarom? De lichtbalken hangen 20cm hoger, waardoor het licht een grotere afstand moet afleggen tot de bodem.
Snap je het punt?
Vergeet dus die Watt per liter regel om te weten of je licht goed is!
Hoe kun je dan wél de lichtintensiteit meten op een zo objectief mogelijke manier?
Met een PAR-meter.
PAR is een afkorting voor “ Photosynthetically Active Radiation“. Een PAR-meter berekent de frequenties binnen het lichtspectrum dat planten kunnen gebruiken voor de fotosynthese.
Met andere woorden: het meet de lichtintensiteit zoals je planten het zien. Dat licht gebruiken ze om te kunnen groeien.
Zo’n PAR-meter werkt vrij eenvoudig. Je steekt de sonde in het water, bijvoorbeeld op de bodem, en het gedeelte dat je in je hand houdt zal dan een waarde geven, bijvoorbeeld 40 µmol PAR. Vervolgens verplaats je de sonde naar het wateroppervlakte en krijg je de waarde 100 µmol PAR.
Maar wat betekenen nu die waardes?
Volgens onderzoek door Tom Barr heb je drie categorieën (gemeten op de bodem):
De ideale waarde voor een plantenbak met een goede mengeling van gemakkelijke tot moeilijkere plantjes is 40 à 50 µmol PAR op de bodem, goede CO2 en voldoende meststoffen.
De categorie 80 – 120 µmol PAR vermijd je best. Je planten groeien dan bijzonder snel en hebben een enorme vraag naar CO2. Die kun je heel moeilijk beantwoorden met je CO2-systeem zonder je vissen te vergassen. De kans op algen én vissterfte is dus groot.
“Waar kan ik zo’n PAR-meter kopen?”, zie ik je nu al denken ;-)
Ik moet je helaas waarschuwen: ze zijn vrij moeilijk te vinden in de Benelux en bovendien zijn ze bijzonder duur.
De Apogee Aquarium PAR Meter bijvoorbeeld kost zo’n $335, da’s omgerekend bijna 300€ …
Een enthousiaste aquarist op Plantedtank.net was wel zo vriendelijk om verschillende lichtbronnen boven verschillende aquaria’s te testen en vervolgens de PAR-waardes in een handige tabel te gieten.
In tabel 1 zie je de verschillen qua PAR tussen T8, Power Compact en T5-lampen (aquarium LED staat er helaas niet in). Vervolgens worden die lampen op verschillende hoogtes geplaatst boven het aquarium. Het resultaat is een (te) lage, middelmatige of (te) hoge PAR.
PS: een inch is ongeveer 2,5cm. Een hoogte van 16 inch komt dus ongeveer overeen met een bak van 40cm hoog.
Tabel 2 toont je dan weer het effect van een goede reflector op de PAR-waardes van een T5-lamp:
Opgelet: dit zijn heel algemene gegevens, gebruik de tabellen dus enkel als leidraad en niet als absoluut cijfer.
Wil je de èchte PAR-waarde van jouw verlichting meten, dan is een goede PAR-meter de enige optie.
Een andere methode die je ook wel eens hoort of leest, is de “Lumens” regel. Het Lumen bepaalt de totale hoeveelheid lichtenergie dat je aquariumlamp (of elke andere lichtbron) uitstraalt.
Maar … hier zit een addertje onder het gras.
Een Lux-meter (Lux = het aantal Lumen per vierkante meter) registreert vooral het licht waar het menselijk oog gevoelig voor is, namelijk groen licht. Blauw en rood licht worden niet goed gemeten. En laat dat net het spectrum zijn waar je planten het meest aan hebben!
Met andere woorden: Lumen of Lux werkt vooral voor het menselijk oog, maar is niet echt bruikbaar voor planten.
Het is bijvoorbeeld perfect mogelijk dat een lamp met veel Lumen (sterk licht in onze ogen) een laag PAR heeft voor je planten. Andersom is ook een mogelijkheid: de lamp lijkt op het eerste zicht weinig licht af te geven (weinig Lumen), maar heeft wel een uitstekende PAR.
Gebruik dus niet de hoeveelheid Lumen of je eigen ogen om te weten of je sterk of zwak licht hebt!
Er bestaat wel een trucje waarbij je de Lux-waardes kunt omrekenen naar PAR.
Je meet dan eenvoudigweg de Lux-waardes af en vervolgens deel je die waarde door een “constante”, naargelang het type lamp dat je gebruikt boven je bak. Het resultaat wat je dan krijgt is de PAR-waarde, uitgerekend in µmol/m2/sec.
Hieronder vind je een lijst van de verschillende constantes:
Hou er wel rekening mee dat je bij deze methode een grotere foutenmarge hebt dan bij een PAR-meter. Je krijgt een relatieve meting (ongeveer juist) en geen exacte waarde.
Gebruik deze methode dus enkel als leidraad, net zoals de tabellen hierboven.
300€ vind ik persoonlijk veel geld voor een PAR-meter, zeker voor iets dat je eigenlijk niet ZO vaak gebruikt.
Daarom dat ik een geheel andere methode verkies, eentje dat veel goedkoper is maar wel wat geduld vraagt.
Je zult hiermee niet de lichtintensiteit in cijfers meten, maar je kunt wél de lichtsterkte aan jouw gewoontes en aan de behoeftes van de planten aanpassen.
Zo ga je te werk:
OK, nu je bak stabiel is én met gezonde planten, is het tijd om het licht te verhogen:
Zie je wat ik gedaan heb?
Ik verhoog EERST DE CO2 en pas dàn de verlichting. Op die manier voorkom je dat je een CO2-tekort krijgt door het extra licht.
Want meer licht betekent dat je planten sneller gaan groeien. En planten die sneller groeien, hebben meer voeding nodig. Als er onvoldoende voedingsstoffen (waaronder CO2) zijn, dan stopt de plant met groeien, verslijmen ze en krijg je algen.
En dat wil je zoveel mogelijk vermijden natuurlijk ;-)
Voorzie dus altijd eerst onbeperkte voedingsstoffen voor je planten en ga dan pas je licht verhogen.
Vergeet de Watt per liter regel en gebruik een Lux-meter enkel als leidraad!
De enige echt objectieve methode om de sterkte van je aquariumlicht te meten, is een PAR-meter.
Helaas zijn die nog peperduur. Een goedkoper alternatief is beginnen met laag licht en stilletjes aan de lichtsterkte te verhogen tot je de gewenste plantengroei hebt! Ondertussen verhoog je de CO2 en doseer je volgens de Estimative Index om voedingstekorten te vermijden.
Eventueel kun je de tabellen van PlantedTank gebruiken, maar dan enkel als leidraad.
En jij? Gebruik jij eerder laag of sterk licht? En met welke problemen zit je momenteel? Laat het mij hieronder weten of op mijn Facebook-pagina!
[ninja-inline id=2164]
Ben je net als ik gek op die bakken vol groene pracht? Bijna altijd vind…
Een ding is zeker, de Amano of Japonica garnaal is een populair beestje. Ligt het…
Geef toe, een “betta” is een prachtvis, toch? 😊 Met zijn bijzondere kleuren en…
Ik heb al eens een artikeltje geschreven over rode aquariumplanten en hoe je die het…
Je wil een vuurgarnaal kopen? Of misschien zelfs vuurgarnalen kweken? Ik geef je geen ongelijk!…
Hoppa, weer nieuwe inspiratie voor je toekomstige bak! Deze keer het aquarium van Nigel Hoevenaar.…
Bekijk de reacties
Heb laatst de jbl co2 set gekocht type m602 met magneet ventiel
Daarbij de superfish led lampen 1 planten lamp en 1 dag licht lamp
Deze zijn aangesloten op 1 time controller
Deze gaan vanaf 5 % tot 100% geleidelijk vanaf 11uur aan om 12:30 branden deze voorledig op 100%
Nu mijn vraag het is 1 aquarium van 180 liter
Mijn jbl continu meter geeft 20mg aan continu volgens de perfect zit nu op 25 bellen per min
Hoeveel hoort zn 180 liter nou eigelijk tehebben kwa bellen per min?
Hey Rick
Dat is onmogelijk te zeggen omdat er teveel factoren zijn die daarop invloedh ebben, denk bv aan de sterkte van het licht, de hoeveelheid planten, de watercirculatie, ... Ik zou zeggen: kijk of je algen of slechte plantengroei zit. Indien ja: langzaam verhogen tot het beter gaat. En natuurlijk je vissen en garnalen in het oog houden.
Groeten
Gilles
Geweldig informatief artikel! Dank je en ga zo door!
Hey Arjan
Bedankt :-)
Groeten
Gilles
Ik heb een Juwel 125 voorzien van standaard Daylight t5 lampen. Ik gebruik een JBL901 filter en een extra eheim oppervlakte skimmer voor onderanderen extra stroming. Mijn CO2 is een reactor die 8 uur aan staat, een uur eerder dan de lampen die 7 uur branden. Temperatuur is 25C. Als bodem heb ik Colombo Flora base. Ik werk met de Estimative Index. Mijn Glosso blijft maar naar
boven groeien. CO2 heb ik al zo hoog staan dat de lange termijn in de ochtend
groen is en na een paar uur lichtgroen tot geel is. Bellen zijn niet meer te
tellen, zo hard stroomt de CO2. Geen oppervlakte beweging. Alle planten geven
veel zuurstof af en staan te dansen in de stroming. Ik heb inmiddels
reflectoren boven de lampen gedaan omdat de internodiën erg lang waten. Dat
lijkt nu wel iets beter te gaan. De Glosso wil ook niet wortelen. Wat is het
probleem?
Groeten Alex.=
Dag Alex
Dat is een CO2-probleem, zie ook: https://www.aquascaping-blog.com/1258/co2-tekort-aquarium
De planten rekken uit als stressreactie op het CO2-tekort, niet omwille van te weinig licht. Ze vormen dan inwendig ethyleen wat voor die langgerekte groei zorgt, zie ook dit wetenschappelijk stuk: http://www.plantphysiol.org/content/114/4/1501.full.pdf
Ik zou net het licht minderen en zien dat de Glosso voldoende in de stroming staat. Eventueel Carbo doseren als extra koolstofbron.
Groeten
Gilles
Ik had het licht in eerste instantie ook ruim verminderd, maar dat vonden mijn andere planten niet leuk. Ik voeg ook dagelijks 4ml Easy Carbo toe. Er wordt nu zoveel CO2 toegevoegd, dat het door de proeier het aquarium in wordt gespoten als een soort van nevel het aquarium binnen komt. Doordat ik reflectoren geplaatst heb zijn de internodiën van de overige planten korter geworden en de bladeren mooier van kleur. Ook zie ik dat de bladeren van de Glosso na het plaatsen van de reflectoren breder zijn geworden, zoals ze er uit horen te zien. Op internet en de boeken lees ik juist dat de Glosso veel licht nodig heeft.
Dag Hein
Heb je dan een aquarium zonder CO2? Indien ja, dan doe je daar best zo weinig mogelijk verversingen. Zie dit artikel: https://www.aquascaping-blog.com/169/aquarium-zonder-co2
Groeten
Gilles
Gilles, en dah heb ik nog een vraag; mijn aquariumverlichting bestaat uit 2 x 45 Watt T5. Je zou dus verwachten dat het stroomverbruik van deze verlichting tenminste 90W is. Echter, als ik het meet blijkt dat de power consumption van deze 2 TL buizen slechts 70 Watt is. Ik weet het niet zeker, maar volgens mij is komt dit veel vaker voor met als gevolg dat de berekeningen Watt/liter natuurlijk ook niet kloppen als je uitgaat van 90 Watt. Heb jij dit ook wel eens geconstateerd ? Alvast bedankt, groeten, Hein.
De Estimative Index wordt vaak geprogageerd. Voor de voeding is dit prima, ik vraag me echter af of een wekelijkse waterverversing van 50% (met leidingwater) je PH waarde (en dus ook de CO2) niet enorm verstoort. Met behoorlijk wat CO2 toevoeging krijg ik het water met moeite op 6.9 met een KH waarde van 5.2. Vervolgens wordt er dan elke week weer water toegevoegd met een PH waarde van 8.0.... Het duurt weer dagen vordat de PH waarde weer op 6.9 zit, dat kan toch niet goed zijn ?
Gilles, Op de 2e had ik al bekeken en gepost wat dat zou opleveren hoor.
Dat was 22.5 mg Kalium dus. Dus dat is geen enkel probleem met die hoeveelheid. ik voeg dit wekelijks toe als ik als doseerhoeveelheid 22.5/2 neem:
22.50 ppm NO3 Nitraat
2.00 ppm PO4 Fosfaat
22.50 ppm K Kalium
0.40 ppm Fe Ijzer
9.55 ppm S Sulfaat
5.00 ppm Mg Magnesium
0.11 ppm Mn Mangaan
0.07 ppm B Borium
0.00 ppm Mo Molybdeen
0.01 ppm Cu Koper
0.02 ppm Zn Zink
1.14 ppm dGH Hardheid
Hey John
Ziet er prima uit :-)
Groeten
Gilles
Even een stomme vraag maar waarom wordt er geen calcium toevoegt of waarom staat het niet erbij??Bij het kno3 product zit het wel erin?
gr marco
Hey Marco
Geen domme vraag :-)
Ik vermoed dat het water van John al redelijk wat calcium bevat en dus niet extra hoeft toe te voegen.
Groeten
Gilles
Ik heb op de site waar ik de poeders koop even de calculator gebruikt.
Daar kun je berekenen hoeveel je moet doseren op 100 liter.
Bij die berekening kom ik uit op een wekelijkse toevoeging van 22.5/2 (nitraat/fosfaat) en daarbij doseer ik dan ook steeds 22.5mg/l kalium.
Dat is volgens mij niet eens zo heel veel en zal dat dus wel meevallen. Tuurlijk blijft er na de waterwissel een deel over maar dan zal ik ergens rond de 30 a 35 mg kalium uitkomen schat ik zo in na de waterwissel en nieuwe toevoeging.
Hey John
Als je weet hoeveel je wekelijks toevoegt en je doet bijv. 50% waterverversing per week, dan kan de totale hoeveelheid nooit hoger liggen dan het dubbele. Vaak ligt die nog ver daaronder omdat je planten natuurlijk groeien en een deel opnemen als voeding.
Groeten
Gilles
Ja natuurlijk dat klopt ook helemaal.
De bak zal het een en ander zeker verbruiken, maar zelfs als dit niet het geval zou zijn dan nog heb je toelaatbare waarden.
Daarom volg ik ook graag de EI. Simpel en effectief vind ik het namelijk.
Zou je moeten berekenen. Maar je moet al flink wat calciumnitraat gebruiken om de Gh 1 graad te doen stijgen.
De calcium in de gh wordt onbruikbaar in bepaalde omstandigheden door teveel kalium. Dat wil niet zeggen dat ze er niet is.
Door het kaliumgehalte te doen dalen verhelp je dat probleem.
Teveel kalium maakt verzwakte celstructuur waardoor ze nog meer kalium gaan vragen. Worden ze als het ware junkies. Dat werd me toch verteld door een landbouwingenieur.
Heb in mijn bak veel minder kalium dan de meeste van de Barr-clan.
Meestal rond de 10ppm en toch geen tekorten te zien.
Ik bemest geen kalium. Enkel wat ik heb door Sera mineraal zout en de 5ppm per week door de bemesting.
Wat is teveel kalium als ik vragen mag??
Ik gebruik ook de poeders die Marco bedoeld en doseer wekelijks 20/2.
Doseer je daar dan ook teveel kalium, want dat zijn hoeveelheden die de meeste van de EI clan toevoegen.
Ei is sowieso gebaseerd op overdoseren. Daarom ook de wekelijkse 50% waterwissels.
Doorgaans idd ook teveel kalium. Waarden van 40ppm en hoger zijn er geen uitzondering. Daardoor krijgen planten een te zwakke celstructuur en gaan ze nog meer voeding vragen. Vicieuze cIrkel.
Gek genoeg kan je een calcium gebrek deels oplossen met kaliumsulfaat. Waarom weet ik niet. Maar ben zelf ooit in die val gelopen door extreem kalium te gaan doseren.
Jurgen
Verdoken reclame is niet toegelaten.
Verder is heel het antagonisme verhaal gebaseerd op terrestrieel onderzoek en is er nooit een wetenschappelijk onderzoek geweest op aquaria.
Je kunt niet zomaar de resultaten van een terrestrieel onderzoek hergebruiken voor de aquaristiek.
In mijn artikel over antagonisme heb ik trouwens het voorbeeld van Leung aangehaald met meer dan 100ppm kalium: https://www.aquascaping-blog.com/1226/antagonisme-aquarium
Niets mis met plantengroei.
Groeten
Gilles
Ok, ik doseer wekelijks 20/2 en zou niet weten hoeveel kalium dit oplevert.
Maar als ik het goed begrijp dan zou het best meevallen en is het voor aquaria niet eens aangetoond.
Vreemd dat je het met kaliumsulfaat op kan lossen want als ik dat extra zou doseren dan wordt het kaliumgehalte nog hoger in de bak.
Dag John
Dat kun je berekenen met een calculator hoeveel dat geeft.
Antagonisme is inderdaad nooit wetenschappelijk bewezen geweest voor aquaria. Toch zijn er veel aquaristen die de resultaten van het "terrestriële" onderzoek gewoon overnemen en dat is naar mijn mening niet correct. Als je dan ziet dat bakken met meer dan 100ppm aan kalium geen problemen vertonen, kun je je afvragen of je je wel zorgen moet maken om zoiets ...
Naar mijn mening focus je beter op CO2, goede stroming, niet téveel verlichting & het voorzien van voldoende meststoffen. Al die testen en theorieën leiden enkel maar af :-)
Groeten
Gilles
calciumnitraat kan ik ook in poedervorm krijgen,ik werk met stockoplossingen,,zo ben ik niet afhankelijk van die merken allemaal en goedkoper.En zo weet ik wat ik doseer...en hoeveel.Maar hoe zit het dan met de gh waarde?? als die toch goed(7-8) is zou er toch voldoende calcium in het water moeten zitten toch??
groet Marco
Door teveel kalium kan ook de calcium opname bemoeilijkt worden.
Dus is er wel calcium in de bak, maar Kan de plant het niet gebruiken.
Daarom stappen er veel af van kno3 gebruik en maken ze de combinatie van kaliumnitraat en calciumnitraat. Soms zelfs ammoniumnitraat. Maar dat is wat link.